Początek semestru często sprzyja nowym planom. Chcemy uczyć się regularniej, zdobywać doświadczenie zawodowe, rozwijać zainteresowania, więcej się ruszać i jednocześnie znaleźć czas dla znajomych. Każdy z tych celów może mieć sens, ale próba realizowania wszystkich naraz może szybko prowadzić do przeciążenia.
Problem zaczyna się wtedy, gdy kolejne obowiązki zajmują miejsce przeznaczone na sen, odpoczynek i regenerację. Dlatego dobry plan nie powinien odpowiadać wyłącznie na pytanie, co chcemy osiągnąć, lecz także czy wybrane tempo da się utrzymać przez kolejne tygodnie.

Nowy początek motywuje, ale nie zwiększa naszych zasobów

Początek semestru, miesiąca czy tygodnia łatwo potraktować jako symboliczny moment rozpoczęcia czegoś od nowa. Potwierdzają to badania nad efektem świeżego startu (fresh start effect), według których wyraźne granice czasowe sprzyjają podejmowaniu działań związanych z realizacją celów.

Taki impuls może pomóc wprowadzić zmiany, nie zwiększa jednak dostępnej puli czasu ani energii. Dlatego warto uważać, by wraz z nową motywacją nie dokładać sobie tylu obowiązków, że plan od początku staje się trudny do utrzymania.

Kiedy plan jest zbyt napięty, zaczynamy „pożyczać” czas od odpoczynku

Gdy obowiązków zaczyna przybywać, najłatwiej ograniczyć to, co nie ma konkretnego terminu. Wykład, zmiana w pracy czy umówione spotkanie mają swoje miejsce w kalendarzu, ale sen, spacer albo spokojny wieczór można przesunąć znacznie łatwiej. W efekcie czas przeznaczony na regenerację stopniowo zajmują kolejne zadania.

Taki mechanizm można określić obrazowo jako „dług energetyczny”. Przez pewien czas taki system może działać, bo najważniejsze obowiązki zostają wykonane. Stopniowo coraz częściej działamy mimo zmęczenia, a wolne chwile służą przede wszystkim odzyskaniu sił. To sygnał, że napięty okres przestał być wyjątkiem i zaczyna stawać się codziennym sposobem funkcjonowania.

Sen i zdrowe nawyki nie powinny być kolejnym zadaniem do odhaczenia

Przy napiętym grafiku dodatkowego czasu często szukamy właśnie kosztem snu. Tymczasem Amerykańskie CDC wskazuje, że osoby dorosłe w wieku 18–60 lat powinny spać co najmniej siedem godzin na dobę. Regularne skracanie snu może utrudniać koncentrację, zapamiętywanie i naukę, dlatego trudno traktować go jak rezerwę, z której można stale korzystać.

Podobnie warto podejść do innych zdrowych nawyków. Aktywność fizyczna czy regularne posiłki nie muszą oznaczać rozbudowanej rutyny, która stanie się kolejnym źródłem presji. Czasem lepiej wybrać rozwiązania prostsze, ale możliwe do utrzymania także podczas intensywniejszego tygodnia.

Jeżeli po wprowadzeniu zmian samopoczucie wciąż niepokoi, dobrze ustalić możliwe przyczyny i skonsultować je z odpowiednim specjalistą. Dotyczy to również preparatów wspierających układ nerwowy. Przy wyborze takiego produktu warto uwzględnić własną sytuację, a pytania dotyczące jego stosowania omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Nie każda wolna chwila musi być produktywna

Łatwo uznać, że każdą przerwę warto „dobrze wykorzystać”. W praktyce kończy się to często kolejną wiadomością, poprawką albo zadaniem dopisanym do planu. Formalnie mamy wolny czas, ale nadal funkcjonujemy tak, jakby dzień pracy czy nauki wciąż trwał.

Warto więc świadomie sprawdzić, jak odpoczywać, żeby naprawdę odpocząć. Nie musi to oznaczać skomplikowanej rutyny – czasem wystarczy spacer, rozmowa, hobby albo wieczór bez konkretnego celu.

Podobnie działa zostawianie pustych miejsc w kalendarzu. Taki margines pozwala spokojniej reagować na opóźnienia, dodatkowe obowiązki czy gorszy dzień. Nie każda niezaplanowana godzina jest czasem straconym.

Przeciążenie nie kończy się wraz ze studiami

Umiejętność zarządzania własnym tempem przydaje się także po zakończeniu studiów. Po kolokwiach i sesjach ich miejsce zajmują projekty z określonymi terminami, obowiązki zawodowe oraz oczekiwania przełożonych czy klientów. Nie wszystkie zadania da się przesunąć, ale nadal można wpływać na sposób organizowania pracy, moment rozpoczynania większych zadań i granice swojej dostępności.

Ważne jest też odróżnianie chwilowego spiętrzenia obowiązków od trybu, który przeciąża przez większość tygodni i nasila stres. Intensywniejszy okres przed ważnym terminem może się zdarzyć, ale jeśli jeden trudny tydzień regularnie przechodzi w kolejny, warto przyjrzeć się całemu sposobowi funkcjonowania.

Rozsądny plan powinien sprawdzać się także w dłuższej perspektywie

Nie każdy tydzień będzie równie spokojny. Zdarzą się tygodnie, w których zadań nagle przybędzie, plany się zmienią i przez kilka dni konieczne będzie większe zaangażowanie. Ważne, by taki okres pozostawał wyjątkiem, a nie stawał się stałym sposobem funkcjonowania.

Dobry plan nie musi działać idealnie każdego dnia. Powinien jednak pozwalać wrócić do równowagi po bardziej wymagającym czasie. Zamiast zastanawiać się wyłącznie, ile jeszcze można zmieścić w kalendarzu, warto czasem zapytać, czy takie tempo dałoby się utrzymać również za kilka miesięcy.

Źródła:

• Apteline – Jak odpoczywać, żeby odpocząć? 4 sposoby na skuteczny wypoczynek
• The Fresh Start Effect: Temporal Landmarks Motivate Aspirational Behavior – H. Dai, K. L. Milkman, J. Riis
• Aiming at a Moving Target: Theoretical and Methodological Considerations in the Study of Intraindividual Goal Conflict between Personal Goals – J. Gorges, A. Grund
• Sleep Deprivation and Deficiency | How Sleep Affects Your Health – National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI), NIH
• Fatigue and Work – National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH), CDC
• About Sleep – Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
• Changing Your Habits for Better Health – National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), NIH

Autor: J.K.
Artykuł powstał we współpracy z partnerem serwisu.